در حالی که سلامت و جان بیماران در خط مقدم جبههٔ درمان قرار دارد، نوسانات ارزی و موانع پیچ‌درپیچ واردات، دستگاه‌های حیاتی رادیولوژی را به نفس‌نفس انداخته است؛ بحرانی خاموش که اگر امروز با تزریق ارز و تسهیل مسیر تأمین قطعات چاره‌جویی نشود، فردا هزینه‌های گزاف‌تری بر دوش نظام سلامت و اقتصاد بیمارستان‌ها خواهد گذاشت.

چالش تامین و نگهداری دستگاه‌های رادیولوژی تحت تاثیر افزایش نرخ ارز، دشواری مسیر واردات تجهیزات و قطعات با توجه به تحریم‌ها، نبود همخوانی میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها، مغفول ماندن غربالگری در کشور و …ا ز جمله مباحثی بود که در نشست خبری روز جهانی رادیولوژی درباره آن صحبت شد.

به گزارش اقتصادطلایی ، دکتر مرتضی صانعی طاهری – رئیس انجمن رادیولوژی در نشست خبری «روز جهانی رادیولوژی» که امروز در وزارت بهداشت برگزار شد، اظهار کرد: انجمن رادیولوژی از قدیمی‌ترین انجمن‌های علمی و پزشکی تحت پوشش وزارت بهداشت است.

او ادامه داد: جامعه رادیولوژی ایران نسبت به تربیت رزیدنت‌های رشته رادیولوژی در ۲۲ دانشگاه علوم‌پزشکی کشور اقدام می‌کند. ظرفیت رشته رادیولوژی ۳۰۰ نفر بود که با مصوبه مجلس شورای اسلامی به ۳۵۰ نفر در سال جاری افزایش یافته است. براساس مصوبه مجلس، میزان ظرفیت این رشته باید به میزان ۱۲ درصد طی دو سال آینده افزایش یابد. موضوع مهم در توسعه رشته‌های پزشکی این است که میان توسعه رشته پزشکی و زیرساخت‌ها باید هماهنگی وجود داشته باشد.

رئیس انجمن رادیولوژی با بیان حدود ۵هزار رادیولوژیست در کشور حضور دارند، توضیح داد: سهم زنان جامعه رادیولوژیست‌های کشور حدود ۵۰ درصد است. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد سهم زنان از اساتید دانشگاه‌ها رشته تخصصی رادیولوژی بیشتر است.

صانعی طاهری درباره فلوشیپ رادیولوژی گفت: ۷ رشته فلوشیپ رادیولوژی در هفت دانشگاه علوم‌پزشکی کشور تدریس می‌شود. رشته رادیولوژی در سطح جهان جزو رشته‌های محبوب آزمون‌های پذیرش دستیار پزشکی است.

صانعی درباره تامین تجهیزات پزشکی نیز توضیح داد: وزارت بهداشت برای تامین تجهیزات پزشکی تلاش می‌کند اما برخی تعارضات بین‌رشته‌ای سبب شده که دسترسی به دستگاه‌های سونوگرافی نسبت به دستگاه‌های رادیولوژی در کشور بیشتر باشد. دسترسی به دستگاه‌های سونوگرافی در کشور زیاد است اما تعداد دستگاه‌های رادیولوژی کم است.

رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تامین و نگهداری تجهیزات به ارز وابسته است، گفت: تغییرات نرخ ارز سبب بروز مشکلاتی برای تامین و نگهداری تجهیزات در بخش دولتی و خصوصی شده است. افزایش قیمت دستگاهای تصویربرداری را تجربه می‌کنیم؛ به طور مثال، قیمت یک دستگاه MRI حدود پنج میلیارد بود اما افزایش قیمت‌ها به نحوی است که قیمت یک قطعه به ۱۰ میلیارد تومان رسیده است.

او درباره نقش سی‌تی اسکن در تشخیص بیماران مبتلا به کووید-۱۹ در دوران پاندمی کرونا گفت: دوران پاندمی کرونا، پیش از اینکه کیت تشخیص کرونا در اختیار داشته باشیم از سی‌تی اسکن برای تشخیص ابتلای افراد به کووید استفاده می‌کردیم.

او با بیان اینکه بیمارستان‌های دولتی با تعرفه‌های پایین خدمات تصویربرداری امکان خرید تجهیزات با قیمت‌های ارزی را ندارند، افزود: وقتی قرار است دستگاهی با ارز خریداری شود اما تعرفه خدمات آن متناسب با قیمت واقعی تجهیزات تعیین نشده باشد، عملاً امکان سرمایه‌گذاری برای نوسازی و نوآوری از بین می‌رود. در شرایط فعلی تلاش می‌کنیم با استفاده از همین دستگاه‌های موجود، ارائه خدمات را ادامه دهیم، اما وزارت بهداشت باید به این مسئله توجه جدی داشته باشد.

رئیس انجمن رادیولوژی با بیان اینکه تخصیص عادلانه تجهیزات در مناطق مختلف کشور ضرورت دارد، تصریح کرد: توزیع دستگاه‌ها و تجهیزات طی سال‌های گذشته در مناطق محروم و به‌ویژه مناطق مرزی افزایش یافته است؛ در حال حاضر، برخی مراکز دانشگاهی و آموزشی با کمبود تجهیزات به‌روز مواجه هستند؛ به نحوی که بعضی از این مراکز از نظر برخورداری از تجهیزات پیشرفته، وضعیت نامناسب‌تری نسبت به برخی شهرهای مرزی دارند.

رئیس انجمن رادیولوژی گفت: بر این باور هستم باید سطح‌بندی و اولویت‌بندی مشخصی برای توزیع تجهیزات انجام شود. مراکز دانشگاهی که مسئولیت ارائه خدمات تخصصی و آموزشی را برعهده دارند، باید متناسب با مأموریت خود تجهیزات مناسب‌تری دریافت کنند. در نهایت، دستگاه باید در جایی مستقر شود که هم بیمار و هم پزشک متخصص حضور داشته باشند و مردم بتوانند خدمات متناسب و باکیفیت دریافت کنند. این موضوع بخشی از عدالت اجتماعی در حوزه سلامت است. باید یک سیستم یکپارچه از اساتید دانشگاهی برای گزارش‌دهی، تفسیر تصاویر و ارائه مشاوره‌های تخصصی و نظر دوم ایجاد شود؛ سیستمی که در حال حاضر به شکل مطلوب وجود ندارد.

او درباره استفاده از هوش مصنوعی توضیح داد: تمام افراد، اهمیت هوش مصنوعی در توسعه کشورها و پیشرفت ابزارهای علمی، آموزشی و فناوری را درک می‌کنند، اما در این زمینه با نوعی گسستگی میان دانشگاه و صنعت مواجه هستیم. باید پیوند موثرتر میان دانشگاه و صنعت به‌ویژه رشته‌های پزشکی و مهندسی ایجاد شود.

صانعی ادامه داد: این ارتباط می‌تواند به اشتغال هر دو گروه، به‌ویژه فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی، کمک کند. ما نیازهای مشخصی در حوزه سلامت داریم و متخصصان مهندسی می‌توانند برای رفع این نیازها زیرساخت ایجاد کنند، راهکار ارائه دهند و محصول تولید کنند. محصولی که قرار است وارد بازار کار شود، باید بتواند نیاز واقعی یک رادیولوژیست، متخصص یا سایر فعالان حوزه درمان را برطرف کند؛ در غیر این صورت، تولید مقاله به‌تنهایی فایده‌ای ندارد و منابع هدر می‌رود.

رئیس انجمن رادیولوژی ایران گفت: باید یک نهاد مشخص در وزارت بهداشت، معاونت علمی و فناوری یا نهاد ریاست‌جمهوری مسئولیت راهبری این حوزه را برعهده بگیرد. نخستین قدم این متولی باید آموزش باشد؛ چراکه در حال حاضر حتی در برنامه آموزشی رشته‌های تخصصی نیز آموزش‌های لازم در زمینه هوش مصنوعی وجود ندارد و ممکن است بسیاری از پزشکان با ابزارهای ساده این حوزه آشنا نباشند.

رئیس انجمن رادیولوژی ایران با بیان اینکه کشور از ظرفیت داده‌های پزشکی قابل توجهی برخوردار است، اظهار کرد: مجموعه داده‌های پزشکی ارزشمندی در کشور وجود دارد که باید به‌درستی جمع‌آوری، دسته‌بندی و ساماندهی شوند.

صانعی طاهری در ادامه درباره خیرین سلامت نیز گفت: به طور معمول، خیرین در حوزه درمان سرطان سرمایه‌گذاری و برای ساخت مراکز پرتودرمانی و شیمی‌درمانی اقدام می‌کنند که این اقدامات بسیار ارزشمند است؛ کمتر دیده‌ام که خیرین در حوزه پیشگیری سرمایه‌گذاری کنند. اگر در حوزه پیشگیری و آموزش استفاده از هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری شود، می‌توان با تعداد کمتری از موارد جدید سرطان در سال‌های آینده مواجه شد.

رئیس انجمن رادیولوژی با اشاره به امکان درمان کامل برخی سرطان‌ها در صورت تشخیص زودهنگام اظهار کرد: تشخیص زودهنگام برای سرطان پستان می‌تواند به درمان و بهبودی کامل منجر شود. بنابراین، نباید اجازه دهیم مادر خانواده که محور و تکیه‌گاه اصلی خانواده است، به دلیل نبود امکانات مناسب و تأخیر در تشخیص، دچار آسیب شود. تحقق این هدف به هماهنگی و انسجام میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد؛ موضوعی که متأسفانه در بسیاری از حوزه‌ها با مشکل مواجه است و نهادهای مختلف به‌صورت موازی فعالیت می‌کنند، بدون آنکه تحت یک برنامه واحد و هدفمند قرار داشته باشند.

او درباره پیامدهای دیرکردهای بیمه‌هادر پرداخت تعهدات بیمه‌ای به ایسنا گفت: تاخیر طولانی برای پرداخت مطالبات بیمه‌ای سبب بروز مشکلاتی شده است. تجهیزات تصویربرداری برخی بیمارستان‌های دولتی به دلیل نبود منابع مالی از چرخه خدمت خارج شده‌اند. هنگامی که یک دستگاه خراب می‌شود، مرکز برای تعمیر یا جایگزینی آن به نقدینگی نیاز دارد، اما با شرایط فعلی تامین این منابع بسیار دشوار است. به طور مثال، بیمارستان شهدای تجریش برای تعمیر یک دستگاه با محدودیت مالی مواجه بود.

صانعی طاهری در پاسخ به پرسشی درباره امکان درخواست مستقیم خدمات رادیولوژی و سونوگرافی از سوی بیماران اظهار کرد: بیمار یا مراجعه‌کننده در تمام نقاط دنیا می‌تواند برای انجام برخی خدمات اقدام کند، اما مسئله این است که اگر فردی بخواهد بدون ارجاع پزشک و بدون پوشش بیمه، برای مثال MRI انجام دهد، باید هزینه بسیار زیادی پرداخت کند.

وی افزود: روند معمول ارجاع از سوی پزشک بالینی و درمانگر به سمت رشته رادیولوژی است. همچنین برخی افراد در موارد بدون درخواست پزشک برای انجام تصویربرداری مراجعه می‌کند؛ در چنین شرایطی، پیگیری و ارزیابی درمانی مشخصی وجود ندارد و طبیعتاً بیمه نیز هزینه آن را تقبل نمی‌کند. این موارد بسیار نادر و غیرشایع است و آنچه در نظام سلامت جریان دارد، عمدتاً بر اساس ارجاع پزشک انجام می‌شود.

رییس انجمن رادیولوژی با اشاره به اختلاف‌نظرهای پزشکی در فرآیند درمان گفت: اختلاف‌نظر میان پزشکان در حوزه‌های مختلف وجود دارد. ممکن است دو جراح مغز و اعصاب درباره بیماری که دچار دیسک کمر شده است، نظرات متفاوتی داشته باشند؛ یک پزشک جراحی را توصیه کند و پزشک دیگر مصرف دارو و استراحت را مناسب بداند. در حوزه قلب نیز ممکن است بیماری برای دریافت نظر دوم به پزشک دیگری مراجعه کند و پزشک دوم درباره دارو یا روش درمانی پیشنهادی، نظر متفاوتی داشته باشد. این اختلاف‌نظرها در حوزه تصویربرداری نیز ممکن است اتفاق بیفتد.

او درباره پوشش بیمه‌ای خدمات گفت: حدود ۷۰ درصد هزینه خدمات در مراکز تصویربرداری از طریق بیمه‌ها پوشش داده می‌شود و این در واقع نوعی یارانه‌ای است که مراکز تصویربرداری و همکاران ما به مردم ارائه می‌کنند؛ چراکه خدمت را امروز به‌صورت نقدی ارائه می‌دهند، اما ممکن است هزینه آن را حدود ۱۰ ماه بعد از بیمه دریافت کنند.

صانعی طاهری با اشاره به افزایش هزینه ملزومات مصرفی مراکز تصویربرداری اظهار کرد: هزینه بسیاری از اقلام مصرفی به‌شدت افزایش یافته است. به طور مثال، کاورهای مورد استفاده در سونوگرافی‌های مداخله‌ای و برخی خدمات دیگر، ملحفه و لباس یک‌بارمصرف گران شده‌اند. حتی اقلام ساده‌ای مانند دستمال کاغذی، ژل سونوگرافی و ملزومات مربوط به تصویربرداری نیز هزینه‌هایی دارند که باید در محاسبات اقتصادی مراکز لحاظ شوند.

به گزارش اقتصادطلایی، دکتر بابک صلواتی‌پور – عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت نیز در این نشست خبری اظهار کرد: رادیولوژی به عنوان چشم علم پزشکی شناخته می‌شود و هیچ عرصه‌ای در حوزه تشخیصی وجود ندارد که به نحوی با این رشته ارتباط نداشته باشد.

او درباره ساختار فیزیکی بخش‌های رادیولوژی توضیح داد: بخش‌های رادیولوژی اغلب بیمارستان‌های کشور در زیرزمینی واقع شده‌اند. ‌ اگرچه رادیولوژی در حوزه درمان بسیار نقش دارد، اما توسط بیماران دیده نمی‌شود. این در حالی است که نقش رادیولوژی در حوزه تشخیص بسیار مهم است؛ به نحوی که اشتباه کردن در حوزه تشخیص یک بیماری منجر به اختلال در زندگی یک بیمار می‌شود.

عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت ادامه داد: جایگاه رادیولوژی در گذشته به نحوی بود که به وسیله آن به تشخیص می‌رسیدیم اما با رادیولوژی مداخله‌ای طی این روزها مواجه هستیم. به عبارت دیگر، رادیولوژی به درمان وارد شده و می‌تواند عوارض بیماری را کاهش دهد.

عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه نیروی انسانی و تجهیزات در حوزه رادیولوژی مهم است، توضیح داد: هرچقدر تجهیزات به‌روزی داشته باشیم اما نیروی انسانی ماهر نداشته‌ باشیم، نتیجه مثبتی برای فرایند نخواهیم داشت.

صلواتی‌پور درباره تعداد دستگاه‌های تصویربرداری و تجهیزات در مراکز درمانی تابعه وزارت بهداشت گفت: در ارتباط با دستگاه‌ها و تجهیزات دانشگاه‌های علوم‌پزشکی با لحاظ مناطق کم‌برخوردار باید گفت ۵۶۰ دستگاه سی‌تی اسکن در مراکز درمانی وزارت بهداشت در اختیار داریم که معادل ۶.۵ به ازای یک میلیون نفر است. همچنین ۲۰۶ دستگاه MRI در اختیار داریم که این نسبت معادل ۲.۴ دستگاه به ازای هر یک میلیون نفر است.

او با بیان اینکه از آمار جهانی عقب‌تر است، توضیح داد: اگرچه آمار دقیقی از مراکز خصوصی نداریم؛ اما آمار کلی درباره سی‌تی اسکن نشان می‌دهد حدود ۱۱ دستگاه در بخش خصوصی و دولتی به ازای هر یک میلیون نفر داشته باشیم. این میزان در اتحادیه اروپا و آمریکای شمالی به ترتیب ۲۶ و ۴۶ دستگاه است.

او با بیان اینکه لیست انتظار MRI در کشورهای پیشرفته حدود چند ماه است، گفت: با وجود لیست دستگاه‌های تصویربرداری، صف انتظار MRI برخی کشورهای پیشرفته چندین ماه است اما در کشور ما فاصله زمانی بسیار کوتاه است.

صلواتی‌پور درباره عدم توازن میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها گفت: میان هزینه‌ها و تعرفه‌ها تطابق وجود ندارند؛ هزینه را به صورت دلاری پرداخت می‌کنیم اما تعرفه‌ها را به صورت ریالی دریافت می‌کنیم. این موضوع سبب می‌شود مراکز ارائه کننده خدمت نتوانند به فعالیت‌شان ادامه دهند.

او درباره افزایش نرخ ارز توضیح داد: افزایش نرخ ارز، یکی از مشکلاتی است که با آن مواجه هستیم. هنگامی که وارد وزارت بهداشت شدیم، می‌توانستیم ۱۰۰ دستگاه با بودجه‌ای که در اختیار داشتیم، خریداری کنیم اما این عدد در بازه زمانی کنونی به زیر ۱۰ رسیده است. افزایش نرخ ارز، چالش زیادی ایجاد کرده است.

عضو کمیسیون ماده ۲۰ معاونت درمان وزارت بهداشت درباره سیاست وزارت بهداشت گفت: سیاست وزارت بهداشت در یک بازه زمانی به این نحو بود که نسبت به نوسازی دستگاه‌ها اقدام می‌کرد؛ اما دغدغه کنونی این است که دستگاه‌های فعلی را حفظ کنیم.

او ادامه داد: سختی در مسیر واردات تجهیزات و قطعات وجود دارد. این موضوع، نیازمند همدلی و همکاری سایر ارگان‌ها در تامین منابع مورد نیاز وزارت بهداشت است تا در روند ارائه خدمت به مشکل نخورد.

او با بیان اینکه علم رادیولوژی فقط تشخیص بیماری نیست، گفت: متاسفانه، غربالگری در نظام سلامت مغفول مانده است؛ رادیولوژی می‌تواند پیش از بروز بیماری به تشخیص کمک کند؛ به طور مثال، امکان تشخیص به شکل مشخص درباره سرطان پستان وجود دارد. هنگامی که خود بیمار متوجه بیماری می‌شود، هزینه‌های زیادی به او تحمیل می‌شود اما با تشخیص پیش از بروز این هزینه‌ها به شدت کاهش پیدا می‌کند. همچنین مساله هوش مصنوعی را داریم؛ باید درک کنیم که یک دستیار است و می‌تواند سرعت تشخیص را برای پزشکان بیشتر کند.

او درباره پذیرش رزیدنت رادیولوژی نیز گفت: میزان پذیرش دستیار افزایش یافته و این میزان جذب با تعداد اعضای هیات‌علمی، تجهیزات و امکانات موجود منطبق نیست. مردم از این موضوع صدمه می‌بینند.

او در پاسخ به پرسش ایسنا درباره مطالبات بیمه‌ای گفت: میزان عقب‌ماندگی پرداخت مطالبات حدود ۱۰ ماه است. اگرچه آمار دقیقی درباره تعطیلی مراکز به دلیل مطالبات بیمه‌ای نداریم اما موضوعی محتمل است. مراکز درمانی خصوصی و دولتی به نقدینگی نیاز دارند؛ به طور مثال تامین تیوپ برخی دستگاه‌ها به نقدینگی نیاز دارد و شاید با توجه به میزان خدماتی که مراکز دولتی ارائه می‌دهند باید دوبار در سال تعویض شود. اما مشکلات نقدینگی سبب شده که برخی دستگاه‌های بخش دولتی از چرخه خدمت خارج شود.

او گفت: سیاست وزارت بهداشت درباره بیمارستان‌های ارجاعی به این نحو بود که دستگاه‌های پشتیبان به‌کار می‌گرفت؛ یعنی چندین دستگاه در یک مرکز وجود دارد.

صلواتی‌پور با بیان اینکه بیمارستان‌های دولتی پناهگاه مردم کم‌برخوردار هستند، تصریح کرد: این مراکز باید توان مالی لازم برای خرید تجهیزات و جایگزینی دستگاه‌های فرسوده را داشته باشند، اما با قیمت‌های فعلی ارز و دستگاه‌هایی که قیمت آنها به بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان می‌رسد، عملاً چنین امکانی برای بسیاری از بیمارستان‌های دولتی وجود ندارد.

او گفت: مردم کشور ما با مشکلات اقتصادی زیادی مواجه هستند و وزارت بهداشت و حاکمیت نیز تلاش کرده‌اند با پرداخت یارانه و حمایت از خدمات درمانی، حداقل‌های مورد نیاز مردم را فراهم کنند. این حمایت‌ها اهمیت زیادی دارد، اما از سوی دیگر باید توجه کنیم که وقتی دستگاهی را با ارز خریداری می‌کنیم، نمی‌توانیم با تعرفه‌ای که متناسب با قیمت واقعی آن نیست، انتظار داشته باشیم دستگاه در مدت معقول هزینه خود را جبران کرده و امکان جایگزینی آن فراهم شود.