دکترهادی شیرزاد

اقتصادطلایی :جزیره قشم، به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین نقاط اقتصادی و گردشگری کشور، امروز با یک پارادوکس بزرگ روبرو است: در حالی که زیر سایه خورشید و باد وامواج پتانسیل‌های بی‌انتهای انرژی‌های تجدیدپذیر را در خود نهفته دارد، شبکه توزیع برق منطقه متاسفانه با چالش‌هایی روبرو است. شبکه‌ای که با زیرساخت‌های قدیمی، بازدهی پایین و تلفات انرژی بالا، نه تنها پاسخگوی نیاز روزافزون صنایع و اماکن گردشگری و… نیست، بلکه هزینه‌های سنگین نگهداری و تعمیرات را بر دوش دولت و منطقه تحمیل می‌کند. اما پرسش اصلی این نیست که شبکه چقدر قدیمی است؛ پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان این “بحران” را به یک “فرصت سرمایه‌گذاری” تبدیل کرد؟

اول: جغرافیای پرآب و آفتابی؛ نقطه قوت فراموش شده

ویژگی‌های جغرافیایی منحصربه‌فرد قشم، از تابش مستقیم و شدید خورشید در تمام طول سال گرفته تا جریان‌های باد در مسیر تنگه هرمز، این جزیره را به یک «لبه انرژی» تبدیل کرده است. شبکه فعلی که بر پایه نیروگاه‌های فسیلی و انتقال سنتی بنا شده، با محدودیت‌های جغرافیایی و هزینه‌های بالای انتقال در مناطق دورافتاده مواجه است. راهکار، عبور از مدل «تولید متمرکز قدیمی» به سمت مدل «تولید پراکنده نوین» است. یعنی تبدیل شبکه برق از یک مصرف‌کننده صرف به یک شبکه هوشمند (Smart Grid) که در آن نیروگاه‌های خورشیدی و بادی کوچک‌مقیاس، مستقیماً در نقاط مصرف فعالیت می‌کنند.

دوم: از بازدهی پایین تا سرمایه‌گذاری هوشمند

برای احیا و توسعه این شبکه، دیگر نمی‌توان تنها به بودجه‌های دولتی تکیه کرد. راهکار اصلی، ورود بخش خصوصی با مدل‌های نوین است. ما به دنبال مدلی هستیم که در آن «سرمایه‌گذار» با نصب نیروگاه‌های خورشیدی یا بادی، همزمان با تولید برق، بخشی از شبکه توزیع را نیز مدیریت و به‌روزرسانی کند.
استفاده از «سرمایه‌گذاری‌های تشویقی» (Incentivized Investments) کلید ماجراست. دولت و نهادهای اجرایی باید با ارائه معافیت‌های مالیاتی، تضمین خرید برق (PPA) در بلندمدت، و تسهیلات بانکی ویژه برای پروژه‌های انرژی سبز در قشم، ریسک سرمایه‌گذار را به حداقل برسانند. این یعنی تبدیل هزینه‌های جاریِ تعمیر شبکه قدیمی، به سرمایه اولیه برای ساخت زیرساخت‌های نوین.

سوم: تکنولوژی؛ پل میان سنت و مدرنیته

احیای شبکه تنها با سیم و کابل ممکن نیست؛ بلکه نیازمند پیاده‌سازی سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی (Battery Energy Storage Systems) است. از آنجا که تولید انرژی‌های نوین (خورشیدی و بادی) ماهیت متغیر دارد، سرمایه‌گذاران را تشویق میکنیم تا در بخش ذخیره‌سازی نیز سرمایه‌گذاری کنند تا پایداری شبکه در ساعات اوج مصرف تضمین شود.

درخاتمه: فرصتی که نباید از دست برود

جزیره قشم در آستانه یک تحول بزرگ درپساجنگ است. یا باید با ادامه دادن در مسیر شبکه پرهزینه و ناکارآمد، هزینه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی را پذیرا باشیم، یا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های جغرافیایی و ایجاد بسترهای حمایتی برای سرمایه‌گذاران، قشم را به قطب انرژی‌های پاک در خلیج فارس تبدیل کنیم. توسعه شبکه برق قشم، دیگر یک ضرورت فنی نیست؛ یک ضرورت استراتژیک برای بقای توسعه اقتصادی منطقه است.

مدیرعامل شرکت توسعه وسرمایه گذاری قشم